Współczesne badania kliniczne z psylocybiną podają uczestnikom prolek: cząsteczkę, która sama prawie nie działa i staje się aktywna dopiero wtedy, gdy organizm odetnie od niej resztę fosforanową. Zespół Translational Psychedelic Research Program z Uniwersytetu Kalifornijskiego w San Francisco (UCSF) sprawdził, co się dzieje, gdy ten krok pominąć i od razu podać substancję czynną. Praca o psylocynie w badaniu klinicznym ukazała się online 29 sierpnia 2026 roku w „Journal of Psychopharmacology”.
Spis treści ▼
Wynik: doustna psylocyna działała niemal jak doustna psylocybina, przy mniejszej liczbie działań niepożądanych, a wariant podjęzykowy był za słaby do oceny. To wstępne badanie fazy 1 na dwudziestu osobach.
Dlaczego w kapsułce jest psylocybina, a nie psylocyna
Psylocybina to ester fosforanowy psylocyny. Fosfataza alkaliczna odcina fosforan, powstała psylocyna pobudza receptory serotoninowe 5-HT2A, a następnie jest dalej metabolizowana — głównie do glukuronidu, który wydalamy z moczem (przegląd Dinisa-Oliveiry, „Drug Metabolism Reviews”, 2017).
Prolek ma jednak sens technologiczny. Psylocyna łatwo się utlenia, a psylocybina tworzy trwały kryształ, który daje się magazynować i odmierzać z powtarzalnością wymaganą przy rejestracji leku. Stąd syntetyczna psylocybina jako substancja czynna kandydatów najbliższych rynku, takich jak COMP360 firmy Compass Pathways.
Chemicy szukają też trzeciej drogi. Zespół Eklunda opisał w 2025 roku w „Journal of Medicinal Chemistry” piętnaście estrów psylocyny i sześć jej soli pomyślanych jako alternatywa dla psylocybiny: stabilnych, prostszych w syntezie i szybko przekształcanych w organizmie do psylocyny. Obecną produkcję psylocybiny klasy medycznej autorzy nazywają wprost nieefektywną i wieloetapową.
Jak zaprojektowano porównanie
Psylocynę podawano ludziom w latach 60. — zespół Harrisa Isbella porównywał ją wtedy z psylocybiną, meskaliną i LSD („Psychopharmacologia”, 1962). Według omówienia pracy UCSF od tamtego czasu nikt nie podawał jej ludziom bezpośrednio w badaniu.
Nowe badanie (rejestr NCT05317689) było randomizowane i naprzemienne: każdy uczestnik przechodził kolejne sesje z różnymi preparatami, więc był kontrolą dla samego siebie. Wzięło w nim udział dwudziestu zdrowych dorosłych, po równo kobiet i mężczyzn, średnio w wieku około czterdziestu lat. Warunkiem udziału było wcześniejsze doświadczenie z psychodelikiem.
Porównano doustną psylocybinę, doustną psylocynę i psylocynę podjęzykową w trzech wariantach ilościowych. Wszystkie preparaty pochodziły z ekstraktów z całych owocników, nie z syntezy; partnerem przemysłowym wskazanym w rejestrze jest Filament Health. Sesje odbywały się ze wsparciem terapeutycznym oraz psychoterapią przed podaniem i po nim, a mierzono parametry życiowe i subiektywną ocenę przeżycia.
Wyniki: ta sama krzywa, lżejsze skutki uboczne
Doustne psylocyna i psylocybina dały niemal nierozróżnialny początek działania, szczyt i czas trwania. Różnica dotyczyła tolerancji: po psylocynie zdarzeń niepożądanych było mniej i były łagodniejsze. Omówienie w serwisie PsyPost wymienia wśród odnotowanych zdarzeń bóle głowy, niepokój i nudności oraz jeden przypadek przemijającej utraty przytomności po psylocybinie. Kierujący zespołem Josh Woolley ocenia tę przewagę jako umiarkowaną, nie dramatyczną.
Z punktu widzenia farmakologa ciekawszy jest wynik negatywny. Zespół zakładał, że psylocyna zadziała szybciej, skoro omija etap przemiany metabolicznej. Nie zadziałała.
Psylocyna podjęzykowa była bezpieczna, ale jej efekty okazały się wyraźnie słabsze. Badacze przyznają, że ostrożne ilości ustalone w porozumieniu z amerykańską Agencją Żywności i Leków (FDA) nie dały ekspozycji wystarczającej do oceny tej drogi podania.
Co to znaczy dla projektowania leków
Zmienność. Punktem wyjścia była obserwacja, że ludzie różnią się sprawnością przekształcania psylocybiny w psylocynę, więc gotowa substancja czynna mogłaby działać przewidywalniej. Brak szybszego początku sugeruje, że samo odszczepienie fosforanu nie wyznacza tempa działania. To nasza interpretacja — badanie jej nie rozstrzyga, bo nie mierzono stężeń we krwi.
Droga podania. Połknięta psylocyna trafia do jelita, gdzie enzym UGT1A10 intensywnie sprzęga ją z kwasem glukuronowym; po wchłonięciu tę rolę przejmuje głównie UGT1A9 (Manevski i wsp., „Drug Metabolism and Disposition”, 2010). Wchłanianie przez błonę śluzową jamy ustnej teoretycznie omija ten etap, co tłumaczy zainteresowanie nowymi formami. Podobną drogą idą inne programy, np. LSD w tabletce podjęzykowej badane w lęku uogólnionym.
Surowiec. Standaryzowany ekstrakt botaniczny to inna ścieżka niż czysta synteza — wracaliśmy do niej przy wcześniejszych doniesieniach o ekstraktach z grzybów. Badanie UCSF nie zestawiało jednak ekstraktu z syntetykiem, więc o znaczeniu pochodzenia substancji nic nie mówi.
Ograniczenia badania
- W każdym porównaniu około osiemnastu osób.
- Uczestnicy zdrowi, wykształceni i doświadczeni — wyniku nie można przenosić na pacjentów ani na osoby bez takiego doświadczenia.
- Brak grupy placebo; przy słabych wariantach podjęzykowych uczestnicy i terapeuci mogli odgadnąć, co podano.
- Brak pomiaru psylocyny we krwi, który autorzy sami nazywają głównym ograniczeniem.
- Łagodne warianty podjęzykowe dawały oceny przełomu emocjonalnego zbliżone do podań doustnych, co zespół uznaje za możliwy wynik fałszywie dodatni.
W Polsce psylocybina i psylocyna figurują w wykazie substancji psychotropowych grupy I-P i są nielegalne; prowadzenie badań z ich udziałem wymaga odrębnych zezwoleń.
Podsumowanie
Doustna psylocyna działała w tym badaniu tak długo i tak intensywnie jak psylocybina, a była nieco lepiej tolerowana. Dla projektantów leków to argument, że prolek nie jest jedyną możliwą formą — ale przy dwudziestu zdrowych ochotnikach i bez pomiarów farmakokinetycznych to hipoteza do sprawdzenia, a nie gotowa odpowiedź.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza.
FAQ
Czym różni się psylocyna od psylocybiny jako substancja leku?
Psylocybina to trwała forma fosforanowa, którą organizm przekształca w psylocynę. Psylocyna jest formą czynną, ale chemicznie mniej stabilną.
Czy psylocyna działała szybciej niż psylocybina?
Nie. Badacze spodziewali się szybszego początku, ale krzywe działania obu doustnych preparatów były niemal identyczne.
Po co badano podanie podjęzykowe?
Wchłanianie w jamie ustnej teoretycznie omija metabolizm w jelicie. W tym badaniu ostrożnie dobrane ilości nie dały jednak ekspozycji wystarczającej do oceny tej drogi.
Czy leki z psylocyną zastąpią psylocybinę?
Na razie nic na to nie wskazuje. Potrzebne są badania z pomiarem stężeń we krwi i z udziałem pacjentów.
Źródła
- Tai M.L., Szigeti B., Downey A.E. i in., Woolley J.D., „A randomized crossover trial comparing the acute physiological and psychological effects of botanical formulations of oral psilocybin, oral psilocin, and sublingual psilocin”, Journal of Psychopharmacology, 2026, DOI: 10.1177/02698811261478603 — https://doi.org/10.1177/02698811261478603
- PubMed, rekord publikacji, PMID 42668404 — https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42668404/
- ClinicalTrials.gov, NCT05317689, „Comparison of the Effects of PEX20 (Oral Psilocin), PEX30 (Sublingual Psilocin), and PEX10 (Oral Psilocybin) in Healthy Adults” — https://clinicaltrials.gov/study/NCT05317689
- PsyPost, „First human trial of psilocin since the 1960s reveals better tolerability than psilocybin”, 5 września 2026 — https://www.psypost.org/first-human-trial-of-psilocin-since-the-1960s-reveals-better-tolerability-than-psilocybin/
- Dinis-Oliveira R.J., „Metabolism of psilocybin and psilocin: clinical and forensic toxicological relevance”, Drug Metabolism Reviews, 2017, DOI: 10.1080/03602532.2016.1278228 — https://doi.org/10.1080/03602532.2016.1278228
- Manevski N. i in., „Glucuronidation of psilocin and 4-hydroxyindole by the human UDP-glucuronosyltransferases”, Drug Metabolism and Disposition, 2010, DOI: 10.1124/dmd.109.031138 — https://doi.org/10.1124/dmd.109.031138
- Eklund J. i in., „Synthesis and In Vitro Profiling of Psilocin Derivatives: Improved Stability and Synthetic Properties”, Journal of Medicinal Chemistry, 2025, DOI: 10.1021/acs.jmedchem.4c02612 — https://doi.org/10.1021/acs.jmedchem.4c02612
- Wolbach A.B., Miner E.J., Isbell H., „Comparison of psilocin with psilocybin, mescaline and LSD-25″, Psychopharmacologia, 1962, DOI: 10.1007/BF00412109 — https://doi.org/10.1007/BF00412109
