Czy pierwszy kontakt z psychodelikiem zmienia osobowość? Badanie studentów berlińskich uczelni daje odpowiedź ostrożniejszą, niż sugerowałyby nagłówki. Rok po pierwszym użyciu psychodelików odnotowano niewielki wzrost otwartości na doświadczenia i niewielki spadek sumienności — ale po uwzględnieniu innych czynników oba efekty stały się niepewne. Praca zespołu z berlińskiej Charité ukazała się 10 lipca 2026 roku w „npj Mental Health Research”, a szerzej opisano ją na początku września.
Spis treści ▼
To podręcznikowy przykład pytania, na które badanie obserwacyjne potrafi odpowiedzieć tylko częściowo. Warto zobaczyć, gdzie dokładnie przebiega ta granica.
Skąd pochodzą dane
Materiał pochodzi z projektu Student Drug Survey, ankiety internetowej o używaniu substancji wśród studentów. Z 35 berlińskich uczelni ankietę rozesłało siedemnaście. Pierwszy pomiar zebrano między listopadem 2016 a wrześniem 2017 roku, drugi — dwanaście miesięcy później. Dane mają więc prawie dziesięć lat.
Pierwszą ankietę wypełniło 9351 osób, obie — 1443. Do głównego porównania trafiło 1066 osób, które nie używały psychodelików ani przed, ani w trakcie obserwacji, oraz 102, które zrobiły to po raz pierwszy między pomiarami. Za psychodeliki uznano LSD, psylocybinę i DMT. Osobowość mierzono krótkim, piętnastopytaniowym kwestionariuszem Wielkiej Piątki (BFI-S).
Wyniki: niewielki ruch w dwóch cechach
W modelu bez poprawek osoby po pierwszym kontakcie z psychodelikiem zyskały względem rówieśników około 0,2 odchylenia standardowego w otwartości i straciły podobną wartość w sumienności. Według przyjętej w psychologii konwencji to efekt mały.
Grupy nie były jednak identyczne. Wśród nowych użytkowników było więcej mężczyzn (59,8 proc. wobec 43,9 proc.), a grupy różniły się też liczbą substancji używanych już na starcie. Po uwzględnieniu wieku, płci, dochodu, diagnozy psychiatrycznej i wcześniejszego używania substancji kierunek się utrzymał, ale przedział ufności dla otwartości objął zero, a po korekcie na wielokrotne porównania wartość p wyniosła 0,16 dla obu cech. Ekstrawersja, ugodowość i neurotyczność nie zmieniły się w wyraźny sposób.
Test, który zmienia interpretację
Najciekawsza jest analiza dodatkowa. Badacze porównali nowych użytkowników psychodelików z 24 studentami, którzy w tym samym czasie po raz pierwszy sięgnęli po inną nielegalną substancję. Różnice w otwartości i sumienności w tym zestawieniu w dużej mierze zniknęły.
Autorzy czytają to tak, że część obserwowanego efektu może wynikać z samego wchodzenia w nowe doświadczenia, a nie ze swoistego działania psychodelików — otwartość częściowo pokrywa się z poszukiwaniem wrażeń. Trzeba jednak pamiętać o skali: przy 24 osobach przedziały ufności są bardzo szerokie, więc brak różnicy nie dowodzi, że jej nie ma.
Sygnał w podgrupie: hipoteza, nie wniosek
Wśród osób, które przed badaniem miały diagnozę psychiatryczną, pierwszy kontakt z psychodelikiem wiązał się z wyraźniejszym spadkiem neurotyczności — w jednostkach standaryzowanych o mniej więcej jedno odchylenie. To analiza eksploracyjna i sami autorzy traktują ją jako źródło hipotez. Badanie nie mierzyło dawki, okoliczności ani bezpieczeństwa, więc nie jest argumentem za samodzielnym sięganiem po psychodeliki przy zaburzeniach psychicznych.
Dlaczego przyczynowość pozostaje poza zasięgiem
Lista ograniczeń, którą wymieniają autorzy, jest długa:
- używanie substancji nie było przydzielane losowo, a dane pochodzą z samoopisu;
- nie wiadomo, kiedy w ciągu roku doszło do pierwszego użycia, w jakiej ilości, w jakich okolicznościach i z jakim zamiarem;
- różne psychodeliki połączono w jedną grupę;
- mogły działać czynniki niezmierzone, np. ważne wydarzenia życiowe;
- kierunek zależności może być odwrotny: zmiana osobowości mogła poprzedzić sięgnięcie po substancję;
- z ponad dziewięciu tysięcy osób obie ankiety wypełniło niecałe półtora tysiąca, co grozi zniekształceniem próby.
Ostatni punkt dobrze rymuje się z badaniem z Lund o doborze próby, w którym entuzjaści psychodelików różnili się od próby ogólnej zarówno ocenami efektów, jak i profilem osobowości. Inną drogę pokazują badania kontrolowane, takie jak praca UCSF i Imperial College na osobach bez wcześniejszego doświadczenia, gdzie substancję podawano w laboratorium, a pomiary zaplanowano z góry. Tamte próby są jednak małe, a berlińska — duża, ale niekontrolowana.
W Polsce LSD, psylocybina i DMT są nielegalne; badania z ich udziałem wymagają odrębnych zezwoleń.
Podsumowanie
Pierwsze użycie psychodelików wiązało się u berlińskich studentów z małym wzrostem otwartości i małym spadkiem sumienności, ale po uwzględnieniu innych czynników i porównaniu z użytkownikami innych substancji efekt stał się niepewny. Badanie nie dowodzi, że psychodeliki zmieniają osobowość — pokazuje raczej, jak trudno to rozstrzygnąć poza kontrolowanym eksperymentem.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza.
FAQ
Czy psychodeliki zmieniają osobowość?
Badanie tego nie rozstrzyga. Zaobserwowano małe zmiany w otwartości i sumienności, ale były one kruche statystycznie i nie odróżniały się wyraźnie od zmian u osób, które sięgnęły po inne substancje.
Jak duży był wzrost otwartości?
Około 0,2 odchylenia standardowego w porównaniu z osobami, które nie używały psychodelików. Po uwzględnieniu innych czynników przedział ufności objął zero.
Po co porównywać z użytkownikami innych substancji?
Żeby sprawdzić, czy efekt jest swoisty dla psychodelików, czy wynika z samego sięgania po coś nowego. W tym porównaniu różnice w dużej mierze zniknęły, choć grupa porównawcza była mała.
Czy to badanie dotyczyło terapii?
Nie. Chodziło o używanie poza jakimkolwiek kontekstem klinicznym, bez informacji o dawce i okolicznościach, więc wyników nie da się przenosić na terapię wspomaganą psychodelikami.
Źródła
- Volkmann C., Seitz M., Evens R., Petzold M.B., Koslowski M., Betzler F., „Personality changes following first-time psychedelic use in college students in Germany”, npj Mental Health Research, 2026, DOI: 10.1038/s44184-026-00228-z — https://doi.org/10.1038/s44184-026-00228-z
- PubMed Central, pełny tekst pracy, PMC13350684 — https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC13350684/
- PubMed, rekord publikacji, PMID 42426381 — https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42426381/
- PsyPost, „Psychedelics may cause slight personality changes, but other factors play a big role”, 1 września 2026 — https://www.psypost.org/psychedelics-may-cause-slight-personality-changes-but-other-factors-play-a-big-role/
