Zespół z Florey Institute of Neuroscience and Mental Health na Uniwersytecie Melbourne opublikował badanie, w którym jedna dawka psylocybiny podana myszom z genetycznym modelem cech schizofrenii trwale poprawiła u samic zdolność mózgu do filtrowania nieistotnych podniet sensorycznych — efekt widoczny jeszcze dziewięć dni po podaniu. U samców takiego efektu nie zaobserwowano. To badanie przedkliniczne na zwierzętach, nie na ludziach, i nie dowodzi, że psylocybina leczy schizofrenię czy jej objawy.
Spis treści ▼
Co zbadano
W badaniu wzięło udział łącznie 157 myszy: 96 w części behawioralnej i 61 w części, w której analizowano tkankę mózgową. Naukowcy porównali myszy z nokautem (knockout) receptora mGlu5 — metabotropowego receptora glutaminianu, od dawna łączonego z patofizjologią schizofrenii u ludzi — z myszami typu dzikiego, nieposiadającymi tej mutacji. Zwierzętom podano dootrzewnowo psylocybinę w dawce 1 mg/kg lub sól fizjologiczną jako kontrolę; to parametr laboratoryjnego protokołu badania na gryzoniach, nie wskazówka dawkowania dla ludzi.
Efekty mierzono od razu po podaniu oraz w dniach 1, 3, 7 i 9. Wykorzystano cztery testy: reakcję head-twitch (mysi odpowiednik aktywacji receptora 5-HT2A, nie model ludzkich doświadczeń subiektywnych), prepulse inhibition (PPI) — standardowy test filtrowania sensomotorycznego, test lęku w tzw. light-dark box oraz test Porsolta badający zachowania depresyjne.
Badanie zostało opisane w czasopiśmie Neuropsychopharmacology. W pierwszych dniach listopada temat nagłośnił naukowy portal PsyPost.
Wynik: różnica między samicami i samcami
Natychmiastowa reakcja head-twitch po psylocybinie była silniejsza u samców z nokautem mGlu5 niż u samców typu dzikiego — autorzy opisują to jako amplifikację odpowiedzi ostrej. Autorzy ostrzegają jednak przed odczytaniem tego jako efektu zależnego od płci — to raczej ogólnie podwyższona wrażliwość myszy z nokautem, bo także samice typu dzikiego miały wyjściowo więcej reakcji head-twitch niż samce typu dzikiego. U myszy z nokautem zaobserwowano też hiperlokomocję (nadmierną aktywność ruchową), której nie było u myszy typu dzikiego.
Najważniejszy wynik dotyczy jednak efektu długotrwałego: u samic z nokautem mGlu5 jedna dawka psylocybiny trwale znormalizowała wynik testu PPI — zdolność filtrowania sensorycznego wróciła do poziomu zwierząt kontrolnych i efekt był widoczny jeszcze w 9. dniu po podaniu. U samców różnica w tym samym teście nie była statystycznie istotna.
„Różnice między płciami były szczególnie wyraźne: zaobserwowaliśmy trwałe polepszenie filtrowania sensomotorycznego u samic, ale nie u samców” — mówi James Gattuso, doktorant i pierwszy autor badania. Dodaje: „Utrzymywanie się efektu i normalizacja do poziomu myszy kontrolnych to ciekawa cecha tego wyniku.”
Autorzy zwracają też uwagę na korelację: u samic większa liczba reakcji head-twitch po ostrej dawce wiązała się z gorszym, nie lepszym, długotrwałym filtrowaniem sensorycznym — ostra reakcja behawioralna i trwały efekt terapeutyczny nie szły więc w tej samej parze.
Co dzieje się w mózgu
Analiza tkanki mózgowej pokazała, że ostra psylocybina zwiększała ekspresję białka c-Fos (markera aktywności neuronalnej) w obszarze mózgu nazywanym claustrum — ale tylko u myszy typu dzikiego. U myszy z nokautem receptora mGlu5 tej aktywacji nie zaobserwowano. Sugeruje to, że sprawny receptor mGlu5 może być potrzebny, by psylocybina aktywowała claustrum — strukturę, której rolę wiąże się z integracją sensoryczną i uwagą.
To nie jest pierwsze badanie tej grupy nad psylocybiną w mysich modelach zaburzeń psychiatrycznych. Ten sam zespół (Gattuso, Hannan, Renoir) wcześniej, w podobnej metodologii i z tą samą dawką 1 mg/kg, badał psylocybinę na mysim modelu zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego (myszy z nokautem SAPAP3), również obserwując efekt utrzymujący się przez tydzień. Rysuje się więc konsekwentny program badawczy nad psylocybiną w różnych mysich modelach zaburzeń psychiatrycznych.
Ograniczenia badania
Autorzy sami wskazują szereg ograniczeń:
- Mysi model nokautu mGlu5, obecny od urodzenia zwierzęcia, nie odtwarza pełnej złożoności schizofrenii u ludzi.
- Reakcja head-twitch nie jest bezpośrednią miarą halucynacji, psychozy ani subiektywnych doświadczeń u ludzi.
- Zbadano tylko jedną dawkę (1 mg/kg u myszy).
- Nie oceniano stężeń psylocyny (aktywnego metabolitu) we krwi ani w mózgu.
- Nie wiadomo, czy obserwowany efekt wynika z braku receptora mGlu5 przez całe życie zwierzęcia, czy z kompensacji rozwojowej, jaka mogła zajść w jego mózgu.
Jak podsumowuje Gattuso: „Zbadaliśmy jedną dawkę w jednym modelu mysim, a żaden model zwierzęcy nie odtworzy pełnej złożoności [schizofrenii u człowieka].”
Co to znaczy
Wyniki są interesujące z punktu widzenia neurobiologii — pokazują, że psylocybina w określonym mysim modelu wpływa na filtrowanie sensoryczne w sposób zależny od płci i od receptora mGlu5, oraz że może docierać do claustrum inną drogą u zwierząt z mutacją tego receptora. To jednak dane przedkliniczne, z wielu poziomów odległe od pytania, czy psylocybina mogłaby być użyteczna w leczeniu schizofrenii u ludzi.
Sam Gattuso stawia to jasno: „Efekty psylocybiny w kontekście biologii istotnej dla schizofrenii pozostają słabo poznane.” I dodaje zastrzeżenie, które jest kluczowe dla odczytania całego badania: „Nasze wyniki nie ustalają, czy psylocybina pomogłaby, czy zaszkodziła ludziom chorym na schizofrenię, i nie powinny być odczytywane jako rekomendacja samoleczenia.”
Warto też pamiętać, że psylocybina bywa wiązana z ryzykiem wywoływania lub zaostrzania objawów psychotycznych u osób predysponowanych — to jeden z powodów, dla których badacze zachowują dużą ostrożność w interpretacji wyników na modelach zwierzęcych w stronę kliniki.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza.
Źródła
- James J. Gattuso i in., „Psilocybin produces amplified acute responses and sex-specific long-term increases in sensorimotor gating in the mGlu5 knockout mouse model of schizophrenia”, Neuropsychopharmacology — doi.org/10.1038/s41386-026-02501-3
- Eric W. Dolan, PsyPost, „In female mice modeling schizophrenia, a single dose of psilocybin restored sensory filtering for days” — psypost.org
- PubMed (rekord) — pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42471435
