Trzy dawki psylocybiny podane w warunkach kontrolowanych wiązały się z istotną statystycznie poprawą jakości snu u pacjentów z przewlekłym klasterowym bólem głowy — wynika z badania duńskiego zespołu NeuroPharm przy Rigshospitalet i Uniwersytecie Kopenhaskim. Naukowcy sprawdzili też, czy substancja zmienia mikrostrukturę mózgu widoczną w rezonansie magnetycznym — tu efekt był znacznie słabszy i nie osiągnął istotności statystycznej.
Spis treści ▼
Praca „Effects of psilocybin on sleep quality and brain microstructure in chronic cluster headache” została opublikowana w czasopiśmie Journal of Psychopharmacology 29 maja 2026 roku. Autorami są Kristoffer Brendstrup-Brix i 12 współautorów, w tym Gitte M. Knudsen i Martin K. Madsen z Neurobiology Research Unit przy Rigshospitalet — ośrodka, który od lat prowadzi badania nad psylocybiną w Danii.
Jak wyglądało badanie
Do badania zakwalifikowano 11 pacjentów z przewlekłym klasterowym bólem głowy (CCH) — pięć kobiet, średni wiek około 49 lat, wszyscy z co najmniej czterema atakami tygodniowo. Pacjentów rekrutowano z duńskiego centrum leczenia bólów głowy. Każdy otrzymał trzy dawki psylocybiny w odstępach tygodniowych, w warunkach kontrolowanych klinicznie. Badanie miało charakter otwarty (open-label) — bez grupy placebo dla samego efektu u osób z CCH.
Jakość snu oceniano kwestionariuszem Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI), odnoszącym się do ostatniego tygodnia przed pomiarem. Mikrostrukturę mózgu badano rezonansem dyfuzyjnym (dMRI) — raz przed pierwszą dawką, raz tydzień po trzeciej. Do porównania wyjściowej mikrostruktury mózgu wykorzystano dodatkowo dane 24 zdrowych dorosłych (średni wiek około 33 lat) z osobnego badania obrazowego na tym samym skanerze — ta grupa służyła tylko jako punkt odniesienia, nie do oceny efektu psylocybiny u pacjentów z CCH. Badanie zarejestrowano na ClinicalTrials.gov jako EPOCH (NCT04280055) i NeuroPharm2 (NCT03289949).
Co pokazały wyniki
Jakość snu zmieniła się najwyraźniej: średnia zmiana wyniku PSQI wyniosła −2,50 punktu (odchylenie standardowe 2,1), a wynik był istotny statystycznie po korekcie na wielokrotne porównania (p_FWER = 0,015). Niższy wynik PSQI oznacza lepszą jakość snu, więc kierunek zmiany wskazuje na poprawę.
W mikrostrukturze istoty białej mózgu — mierzonej dyfuzyjnością wody i frakcją objętości neurytów — na poziomie całej grupy nie odnotowano zmiany istotnej statystycznie, choć u większości pacjentów widoczny był trend w stronę niższej dyfuzyjności i mniejszej frakcji objętości neurytów. Zmiana jakości snu korelowała ze zmianami mikrostruktury mózgu na granicy istotności statystycznej, z umiarkowaną wielkością efektu — to sugestia związku, nie jego potwierdzenie.
Według relacji portalu PsyPost, który opisywał badanie wtórnie, pełny komplet dwóch skanów MRI (wyjściowego i kontrolnego) miało tylko 8 z 11 pacjentów — ten szczegół nie pojawia się w abstrakcie oryginalnej publikacji, warto go więc traktować jako dodatkowy kontekst, a nie główny wynik.
Kontynuacja wcześniejszych badań tego zespołu
Ten sam zespół badawczy z Rigshospitalet już w 2022 roku, w pracy opublikowanej na serwerze preprintów medRxiv, sprawdzał, jak psylocybina wpływa na częstość ataków klasterowego bólu głowy i na łączność funkcjonalną podwzgórza — struktury mózgu uznawanej za kluczową w mechanizmie tej choroby. Obecne badanie jakości snu i mikrostruktury mózgu to kolejny krok tej samej linii badawczej, nie ta sama publikacja. Grupa NeuroPharm prowadzi też inne projekty dotyczące mechanizmów działania psylocybiny w mózgu — pisaliśmy o tym m.in. w materiale o badaniu PsiConnect, według którego mózg pod wpływem psylocybiny nie chaotyzuje, lecz się porządkuje.
Ograniczenia badania
Autorzy sami podkreślają, że wyniki trzeba czytać z zastrzeżeniami. Próba była bardzo mała — od 8 do 11 pacjentów, w zależności od analizy. Badanie nie miało grupy placebo, więc część poprawy snu może wynikać z oczekiwań pacjentów, a nie z farmakologicznego działania substancji. Jakość snu mierzono subiektywnym kwestionariuszem, nie obiektywnym pomiarem — aktygrafią czy polisomnografią. Trudno też rozdzielić, czy lepszy sen to efekt samej psylocybiny, czy pochodna zmniejszenia liczby ataków bólu głowy w tym okresie — związek między snem a bólem jest tu korelacją, nie ustalonym mechanizmem przyczynowo-skutkowym. To wstępne dane naukowe, nie potwierdzona terapia.
Temat wpisuje się w szerszy nurt badań nad psylocybiną i bólem przewlekłym — podobny mechanizm, choć na modelu zwierzęcym, opisywaliśmy w artykule o tym, jak psylocybina łagodzi jednocześnie ból przewlekły i depresję. Osobny wątek to długofalowe efekty psylocybiny w badaniach klinicznych — pisaliśmy o tym w materiale o danych z 52. tygodnia badania COMP360.
Status prawny w Polsce
Badanie prowadzono w Danii, w ramach kontrolowanego badania klinicznego prowadzonego przez wyspecjalizowany ośrodek badawczy. W Polsce psylocybina pozostaje substancją nielegalną — jej posiadanie i stosowanie poza zarejestrowanymi badaniami naukowymi jest zakazane, a opisywane badanie nie zmienia tego stanu prawnego. Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza.
FAQ
Czy psylocybina jest zarejestrowanym lekiem na klasterowy ból głowy? Nie. To wstępne badanie kliniczne na bardzo małej grupie pacjentów, bez grupy placebo. Psylocybina nie jest zarejestrowanym lekiem na tę chorobę ani w Danii, ani w Polsce.
Co właściwie poprawiło się w badaniu? Statystycznie istotną zmianę odnotowano w jakości snu, mierzonej kwestionariuszem PSQI. Zmiany w mikrostrukturze mózgu były widoczne jako trend, ale nie osiągnęły istotności statystycznej na poziomie całej grupy.
Czy badanie dowodzi, że psylocybina zmienia strukturę mózgu? Nie dowodzi. Trend w kierunku zmiany mikrostruktury istoty białej był widoczny u większości pacjentów, ale efekt nie był statystycznie istotny, a próba liczyła od 8 do 11 osób.
Czy można legalnie stosować psylocybinę w Polsce na podstawie takich badań? Nie. Psylocybina jest w Polsce nielegalna poza ściśle kontrolowanymi badaniami naukowymi prowadzonymi za zgodą odpowiednich instytucji. Wyniki badań duńskich niczego w tym zakresie nie zmieniają.
Czym różni się to badanie od wcześniejszych prac tego samego zespołu? Wcześniejsze badanie z 2022 roku (medRxiv) sprawdzało wpływ psylocybiny na częstość ataków bólu głowy i łączność funkcjonalną podwzgórza. Opisywane badanie z 2026 roku skupia się na jakości snu i ogólnej mikrostrukturze mózgu — to kontynuacja tej samej linii badawczej, nie ta sama publikacja.
Źródła
- Brendstrup-Brix K. i wsp., „Effects of psilocybin on sleep quality and brain microstructure in chronic cluster headache”, Journal of Psychopharmacology, 29.05.2026 — DOI: 10.1177/02698811261449380
- PubMed, PMID 42212900: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42212900/
- ClinicalTrials.gov, EPOCH: NCT04280055
- ClinicalTrials.gov, NeuroPharm2: NCT03289949
- Psilocybin improves sleep quality in patients with chronic cluster headaches — PsyPost
