Że psylocybina zmienia pracę mózgu na dłużej niż trwa samo doświadczenie, wiadomo z kilku niezależnych prac. Nowa analiza obrazowania czynnościowego dokłada do tego coś bardziej konkretnego: pokazuje, w którą stronę przesuwa się przepływ informacji.
Spis treści ▼
Wyniki opublikowano w „Human Brain Mapping” (DOI: 10.1002/hbm.70596). Pracą kierował Lorenzo Pasquini z University of California San Francisco, we współpracy z zespołami z Universitat Pompeu Fabra i Imperial College London.
Jak zaprojektowano badanie
W badaniu wzięło udział 25 zdrowych dorosłych bez wcześniejszych doświadczeń z psychodelikami. Każdy przeszedł trzy sesje obrazowania rezonansem czynnościowym i wypełniał kwestionariusze dotyczące samopoczucia:
- pomiar wyjściowy,
- skan cztery tygodnie po dawce kontrolnej (1 mg — zbyt niskiej, by wywołać efekt),
- skan cztery tygodnie po dawce pełnej (25 mg).
Kluczowa jest tu konstrukcja czasowa. Badacze nie rejestrowali mózgu pod wpływem substancji, tylko miesiąc po sesji — czyli w stanie, w którym żadne bezpośrednie działanie farmakologiczne już nie występuje.
Co się zmieniło
Zaobserwowano dwa rodzaje zmian.
Większa zmienność aktywności w rejonach czołowych, w prążkowiu i we wzgórzu — czyli w strukturach odpowiadających między innymi za kontrolę poznawczą, motywację i filtrowanie napływających bodźców.
Zmiana kierunku przepływu sygnałów:
- osłabł strumień odgórny (top-down) płynący z kory przedczołowej,
- wzmocnił się strumień oddolny (bottom-up) ze struktur głębokich.
Autorzy wskazują, że rozkład tych zmian odpowiada rozmieszczeniu receptorów serotoninowych 5-HT2A oraz dopaminowych D2.
Dlaczego kierunek przepływu jest ciekawszy niż sama zmienność
Wpływowe modele działania psychodelików opisują mózg jako układ, w którym kora przedczołowa narzuca niższym strukturom swoje przewidywania — a te przewidywania filtrują to, co do świadomości w ogóle dociera. W depresji, lęku czy zaburzeniach obsesyjnych taki filtr bywa sztywny: utrwalone wzorce myślenia same się potwierdzają, bo przepuszczają wyłącznie informacje do siebie pasujące.
Osłabienie kontroli odgórnej i wzmocnienie sygnału oddolnego jest dokładnie tym, czego takie modele oczekiwałyby po substancji rozluźniającej utrwalone wzorce. Nowość polega na tym, że efekt zmierzono cztery tygodnie po sesji, a nie w jej trakcie.
Czego to badanie nie mówi
Uczestnikami było 25 zdrowych osób, a nie pacjentów. To badanie mechanizmu, nie skuteczności — nie mówi nic o tym, czy i komu psylocybina pomaga.
Nie wiadomo też, jak długo utrzymują się opisane zmiany. Cztery tygodnie to jeden punkt pomiaru; badanie nie odpowiada na pytanie, czy po pół roku mózg wraca do stanu wyjściowego.
Warto też pamiętać, że zmiana kierunku przepływu informacji sama w sobie nie jest ani dobra, ani zła. Osłabienie kontroli odgórnej może sprzyjać elastyczności poznawczej, ale u osób podatnych na zaburzenia psychotyczne ten sam mechanizm bywa niebezpieczny — dlatego psychoza i choroba dwubiegunowa są w badaniach klinicznych przeciwwskazaniami wykluczającymi.
Praca uzupełnia wcześniejsze doniesienia — pisaliśmy między innymi o tym, że psylocybina zmienia mózg na dłużej niż trwa sesja. Tamta analiza dotyczyła skali i utrzymywania się zmian; ta dokłada informację o ich kierunku.
Podsumowanie
Cztery tygodnie po pojedynczej pełnej dawce mózg dwudziestu pięciu zdrowych uczestników wciąż pracował inaczej: bardziej zmiennie w rejonach czołowych, prążkowiu i wzgórzu, z osłabionym strumieniem odgórnym z kory przedczołowej i wzmocnionym oddolnym ze struktur głębokich. Rozkład zmian pokrywa się z mapą receptorów 5-HT2A i D2. To wynik o mechanizmie — nie o leczeniu.
Najczęstsze pytania
Ile osób wzięło udział w badaniu? Dwudziestu pięciu zdrowych dorosłych bez wcześniejszych doświadczeń z psychodelikami.
Kiedy wykonywano obrazowanie? Cztery tygodnie po każdej z dawek — kontrolnej (1 mg) i pełnej (25 mg) — oraz przed rozpoczęciem badania.
Co konkretnie się zmieniło? Wzrosła zmienność aktywności w rejonach czołowych, prążkowiu i wzgórzu. Osłabł przepływ odgórny z kory przedczołowej, wzmocnił się oddolny ze struktur głębokich.
Czy to znaczy, że psylocybina leczy depresję? Nie. W badaniu uczestniczyły osoby zdrowe, a przedmiotem analizy był mechanizm działania, a nie skuteczność terapeutyczna.
Gdzie opublikowano wyniki? W czasopiśmie „Human Brain Mapping”, DOI: 10.1002/hbm.70596.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza.
