Większość badań nad terapią wspomaganą MDMA w zespole stresu pourazowego (PTSD) z założenia wykluczała osoby z aktywnym uzależnieniem od alkoholu. W praktyce klinicznej te dwa problemy niemal zawsze idą w parze. Właśnie tę lukę ma wypełnić MPATHY (MDMA-assisted PTSD and Alcohol Therapy Trial) — badanie prowadzone przez University of Sydney, którego protokół opublikowano w lipcu 2026 roku w czasopiśmie BMJ Open. To ważne zastrzeżenie na wstępie: opublikowany dokument opisuje metodologię i plan badania, nie jego wyniki. Rekrutacja uczestników trwa, a dane kliniczne nie są jeszcze dostępne.
Spis treści ▼
Dlaczego PTSD i alkoholizm razem
Współwystępowanie PTSD i uzależnienia od alkoholu (alcohol use disorder, AUD) jest w klinice powszechne — osoby z zespołem stresu pourazowego sięgają po alkohol częściej niż populacja ogólna, często jako formę samoleczenia objawów. Mimo to dotychczasowe badania kliniczne MDMA w PTSD, w tym te opisywane wcześniej na psylonews.pl, zwykle dotyczyły PTSD w izolacji i eliminowały z udziału osoby z aktywnym problemem alkoholowym. Autorzy MPATHY określają swoje badanie jako „pierwsze na świecie” (world-first) — podwójnie zaślepione, randomizowane badanie terapii wspomaganej MDMA skierowane konkretnie na tę kombinację zaburzeń, a nie na PTSD samo w sobie. To odróżnia MPATHY od głównego nurtu badań nad MDMA, w którym portal pisał już o żywym przeglądzie dowodów dotyczących MDMA w PTSD — tamten przegląd nie dotykał kwestii współwystępującego uzależnienia.
Jak wygląda badanie
MPATHY jest badaniem ambulatoryjnym — uczestnicy nie są hospitalizowani. Projekt łączy terapię MDMA z COPE (Concurrent Treatment of PTSD and Substance Use Disorders Using Prolonged Exposure), terapią ekspozycyjną uznawaną za standard leczenia współwystępującego PTSD i AUD, w ramach łącznie 12 sesji terapeutycznych. W trakcie terapii zaplanowano dwie sesje z podaniem MDMA — pierwsza w dawce 80–120 mg, druga 80–160 mg, typowy schemat narastającej dawki — połączone z sesjami integracyjnymi; grupa kontrolna otrzymuje aktywne placebo w postaci niacyny, czyli witaminy B3 (250 mg). To są parametry protokołu klinicznego realizowanego pod nadzorem lekarskim w zarejestrowanym badaniu — nie dawkowanie, które da się odtworzyć poza takim nadzorem.
Badanie jest randomizowane i podwójnie zaślepione, a do obiektywnej weryfikacji spożycia lub abstynencji od alkoholu wykorzystuje się biomarker krwi — fosfatydyloetanol, pozwalający ocenić wyniki niezależnie od samych deklaracji uczestników. Protokół opublikowany w BMJ Open mówi o docelowej grupie 100 osób (50 na ramię), choć rejestracja w australijskim rejestrze ANZCTR podaje liczbę 120 — rozbieżność między dokumentami wciąż nie jest wyjaśniona, więc ostateczna liczebność próby pozostaje do ok. 100–120 uczestników.
Kto prowadzi badanie i kto płaci
Główną badaczką (PI) jest dr hab. Kirsten C. Morley z Edith Collins Centre przy University of Sydney, a badanie realizowane jest we współpracy z Royal Prince Alfred Hospital. Do projektu dołączyły też Monash University, Turning Point/Eastern Health w Melbourne, University of New South Wales, Florey Institute oraz Australian National University. Finansowanie — grant rzędu 1,95 mln AUD — pochodzi z australijskiego Medical Research Future Fund (MRFF), czyli rządowego funduszu badań medycznych.
MDMA wykorzystywane w badaniu (produkt LaNeo MDMA) dostarcza kanadyjska firma PharmAla Biotech, która występuje tu wyłącznie jako dostawca substancji badanej, a nie jako współautor naukowy projektu. PharmAla pojawiała się już na psylonews.pl w kontekście pierwszej umowy na dostawę medycznego MDMA pacjentom z PTSD w Nowej Zelandii — to inny projekt, ale ten sam dostawca substancji.
Badanie jest zarejestrowane pod numerami ClinicalTrials.gov NCT05709353 oraz ANZCTR id 21044, a rekrutacja uczestników ruszyła w drugiej połowie września 2023 roku i wciąż trwa. Źródła nie są zgodne co do planowanej daty zakończenia — wskazuje się różnie na 2026 lub 2027 rok, dlatego na razie najbezpieczniej mówić po prostu, że badanie jest w toku.
Czego jeszcze nie wiadomo
MPATHY nie ma na razie żadnych opublikowanych wyników skuteczności — dostępny jest wyłącznie protokół, czyli opis metodologii, który musiał przejść recenzję naukową przed publikacją w BMJ Open. Nie wiadomo więc jeszcze, czy połączenie COPE z MDMA okaże się skuteczniejsze niż sama terapia ekspozycyjna z placebo, ani jak duży efekt uda się wykazać na tak zaprojektowanej próbie. Badanie zapowiada też pierwszą analizę kosztowo-efektywności takiego połączenia terapii — ale to, podobnie jak wyniki kliniczne, pojawi się dopiero po zakończeniu rekrutacji i obserwacji uczestników.
Dla porównania, inne podejścia do leczenia uzależnienia od alkoholu z użyciem substancji psychodelicznych są już dalej w procesie badawczym — przykładem jest badanie fazy 3 ketaminy w uzależnieniu od alkoholu MORE-KARE albo badanie nad psylocybiną w alkoholizmie oparte na mechanizmie dialogu wewnętrznego. MPATHY wyróżnia się na tym tle tym, że jako jedno z pierwszych łączy leczenie PTSD i AUD w jednym, zintegrowanym protokole, a nie traktuje ich jako odrębne cele terapeutyczne.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza.
Źródła
- Protokół badania MPATHY, BMJ Open (peer-reviewed), PMID 42409408 — pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC13343076
- ClinicalTrials.gov, rejestracja NCT05709353 — clinicaltrials.gov/study/NCT05709353
- ANZCTR, rejestracja id 21044 — anzctr.org.au
- Turning Point (Eastern Health), strona projektu MPATHY — turningpoint.org.au/research/impact/mpathy
