Metaanaliza sześciu randomizowanych badań klinicznych objęła 1832 kobiety po planowym cesarskim cięciu i sprawdziła, czy jednorazowa dawka ketaminy lub esketaminy podana w trakcie zabiegu wiąże się z niższymi wynikami w skali przesiewowej depresji poporodowej w ciągu dwóch tygodni po porodzie. Praca, opublikowana w czasopiśmie Cureus już w kwietniu 2026 roku, została ponownie nagłośniona w połowie października podczas corocznego zjazdu American Society of Anesthesiologists. Wynik jest statystycznie istotny, ale autorzy sami podkreślają, że to dopiero sygnał do dalszych badań, nie podstawa do zmiany praktyki klinicznej.
Spis treści ▼
Co właściwie zbadano
Zespół z FIU Herbert Wertheim College of Medicine i Jacobs School of Medicine w Buffalo przeanalizował sześć badań RCT z lat 2015–2025: Alipoor (Iran, 2021, n=134), Han (Chiny, 2022, n=275), Ma (Chiny, 2019, n=654), Wan (Chiny, 2024, n=131), Xu (Chiny, 2017, n=330) i Yao (Chiny, 2020, n=308). W czterech badaniach podawano ketaminę, w dwóch — esketaminę, zawsze dożylnie, jako jednorazowy bolus w trakcie zabiegu lub tuż po zaciśnięciu pępowiny, pod nadzorem anestezjologa. Dawkowanie różniło się między ośrodkami (0,25 lub 0,5 mg/kg) — to opis metodyki badań, nie rekomendacja: autorzy piszą, że optymalna dawka i moment podania wymagają dalszych ustaleń.
Efekt mierzono skalą EPDS (Edinburgh Postnatal Depression Scale), standardowym narzędziem przesiewowym, stosowanym między 3. a 14. dniem po porodzie. Wynik zbiorczy: SMD = −0,36 (95% CI: −0,49 do −0,22, p<0,001) — to redukcja mała do umiarkowanej, z umiarkowaną heterogenicznością między badaniami (I²=47,5%).
Czego to badanie NIE pokazuje
To rozróżnienie łatwo przeoczyć w skróconych relacjach: metaanaliza mierzyła punktację w kwestionariuszu przesiewowym, nie postawienie klinicznej diagnozy. Niższy wynik EPDS oznacza mniej zgłaszanych objawów w danym momencie — nie to, że u kobiet po ketaminie rzadziej rozwinęła się zdiagnozowana depresja wymagająca leczenia. Praca nie analizowała też bezpieczeństwa i działań niepożądanych — to po prostu nie było jej przedmiotem.
Ograniczenie, które trzeba nazwać wprost
Pięć z sześciu badań pochodzi z Chin, jedno z Iranu. W analizie nie znalazło się ani jedno badanie z Europy czy Stanów Zjednoczonych. Taka jednorodność geograficzna i etniczna próby ogranicza możliwość przenoszenia wyników na inne populacje — różnice w opiece okołoporodowej, protokołach anestezjologicznych czy czynnikach społecznych mogą wpływać na wynik. Sami autorzy wskazują to jako istotne ograniczenie swojej pracy.
Warto też wiedzieć, gdzie powstała publikacja: Cureus to recenzowane czasopismo open-access, indeksowane w PubMed i PMC, ale z kategorii tzw. mega-journali — z szybszym trybem recenzji, bywającym krytykowanym jako mniej rygorystyczny niż w wąskich czasopismach anestezjologicznych. To nie dyskwalifikuje wyników, ale każe traktować je z ostrożnością, podobnie jak sama metaanaliza.
Kontekst: depresja poporodowa i profilaktyka
Depresja poporodowa dotyka, według danych cytowanych we wstępie pracy, blisko 20 procent matek na świecie. Dotychczasowe podejście kliniczne to przede wszystkim przesiew i leczenie po wystąpieniu objawów, nie profilaktyka w trakcie porodu. Stąd autorzy nazywają okołooperacyjną ketaminę „obiecującą strategią zapobiegawczą” — i zaraz dodają, że potrzebne są dalsze, dobrze zaprojektowane badania randomizowane, które wyjaśnią jej kliniczną użyteczność, optymalną dawkę i moment podania.
Ketamina bywa też badana w innym kontekście — jako esketamina stosowana donosowo w depresji lekoopornej u dorosłych, z formalną rejestracją w USA. Pisaliśmy o tym w artykule Esketamina zatwierdzona w USA jako pierwsza i jedyna samodzielna terapia dla dorosłych z depresją lekooporną — to inne zastosowanie i inny schemat podania, choć ten sam mechanizm leży u podstaw zainteresowania badaczy ketaminą w psychiatrii okołoporodowej.
Status prawny w Polsce
Warto rozróżnić ketaminę od substancji objętych w Polsce całkowitym zakazem, takich jak psylocybina. Ketamina jest zarejestrowanym lekiem anestezjologicznym, legalnie stosowanym w polskich szpitalach — jako środek do znieczulenia ogólnego, a w formie esketaminy także w leczeniu depresji lekoopornej pod kontrolą psychiatry. Poza warunkami medycznymi i bez nadzoru specjalisty jej stosowanie jest nielegalne i niebezpieczne. Opisane tu badania dotyczą wyłącznie zastosowania szpitalnego, w trakcie zabiegu nadzorowanego przez anestezjologa.
Podsumowanie
Metaanaliza 1832 kobiet pokazuje statystycznie istotny związek między okołooperacyjną ketaminą przy cesarskim cięciu a niższymi wynikami w skali przesiewowej depresji poporodowej w ciągu dwóch tygodni po porodzie. To nie jest dowód na zapobieganie klinicznej depresji poporodowej, dane pochodzą głównie z Chin i Iranu, a kwestię bezpieczeństwa praca w ogóle nie analizowała. Sami autorzy mówią o „obiecującej strategii”, która wymaga dalszych, szerszych badań, zanim trafi do rutynowej praktyki.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza.
FAQ
Czy to badanie oznacza, że ketamina zapobiega depresji poporodowej? Nie. Niższe wyniki EPDS u kobiet po ketaminie nie są równoznaczne z zapobieganiem klinicznie zdiagnozowanej depresji. Autorzy opisują wynik jako obiecujący sygnał, nie potwierdzoną metodę profilaktyki.
Jakie badania wzięto pod uwagę? Sześć RCT z lat 2015–2025, łącznie 1832 kobiety po planowym cesarskim cięciu — pięć przeprowadzono w Chinach, jedno w Iranie.
Czy wiadomo, czy taka ketamina jest bezpieczna? Metaanaliza nie analizowała działań niepożądanych — to nie było jej przedmiotem, więc nie można na jej podstawie oceniać bezpieczeństwa tej interwencji.
Czy to samo co esketamina w depresji lekoopornej? Nie do końca. Tu stosowano jednorazową dawkę dożylną podczas zabiegu, pod nadzorem anestezjologa — inny schemat niż donosowa esketamina podawana cyklicznie w depresji lekoopornej u dorosłych.
Czy ketamina jest legalna w Polsce? Tak, jako zarejestrowany lek anestezjologiczny i, w formie esketaminy, w leczeniu depresji lekoopornej — zawsze pod kontrolą lekarza. To coś zupełnie innego niż substancje objęte całkowitym zakazem, jak psylocybina.
Źródła
- Siu S, Hsin P, Simon S, Lall T, Lin A, Lee DY, Berkun R, Junquera P. „Effect of Perioperative Ketamine on Early Postpartum Depressive Symptoms Following Cesarean Section: A Meta-Analysis”. Cureus 2026;18(4):e107180. DOI: 10.7759/cureus.107180. PMID: 42147527.
