Pięć niezależnych laboratoriów – z UC Berkeley, UCSF i Stanford – przeprowadziło na około 200 myszach identyczny, wspólnie zaprojektowany zestaw testów behawioralnych po podaniu psylocybiny. Wynik, opublikowany 2 listopada 2026 roku w Nature Neuroscience, jest w dużej części negatywny: efekty, które pojawiają się natychmiast po podaniu substancji, powtórzyły się we wszystkich pięciu zespołach, ale większość długotrwałych efektów opisywanych wcześniej w literaturze – w tym działanie przypominające antydepresyjne i prospołeczne – nie udało się odtworzyć. To badanie na modelu zwierzęcym (myszach), nie na ludziach, i nie dotyczy ono wyników terapii psylocybinowej u pacjentów – to odrębny poziom dowodów, o czym więcej w dalszej części artykułu.
Spis treści ▼
Co dokładnie sprawdzano
Projekt, którego wyniki krążyły wcześniej jako preprint na bioRxiv, powstał z obserwacji, że badania przedkliniczne na gryzoniach – prowadzone zwykle w jednym laboratorium, na małych grupach zwierząt – bywają trudne do powtórzenia. Autorzy z UC Berkeley (Odilia Lu, Stephan Lammel, Andrea Gomez), UCSF (Vikaas Sohal, Mazen Kheirbek) i Stanford (Boris Heifets, Robert Malenka) zaprojektowali więc jeden, zharmonizowany protokół i wykonali go równolegle w pięciu ośrodkach, na samcach i samicach myszy.
Testy obejmowały zachowania lękowe (podejście do otwartej przestrzeni i jej unikanie), eksplorację, towarzyskość i preferencję społeczną, zachowania przypominające depresyjne oraz wygaszanie reakcji strachu i uczenie się nagrody społecznej. Każdy test mierzono dwukrotnie: w pomiarze ostrym (około dziesięciu minut po podaniu psylocybiny) oraz w pomiarze odległym (dwadzieścia cztery godziny później). Dawka podawana zwierzętom nie została ujęta w tym artykule – nie jest to informacja, którą psylonews.pl przekazuje czytelnikom.
Co się powtórzyło, a co nie
We wszystkich pięciu laboratoriach, bez wyjątku, powtórzył się odruch head-twitch – charakterystyczne drżenie głowy u gryzoni, uznawane za marker aktywacji receptora 5-HT2A i standardowy wskaźnik tego, że substancja zadziałała. Powtórzyło się też zwiększone unikanie otwartej przestrzeni (efekt przypominający nasilony niepokój) oraz zmniejszona ekspresja strachu – ale wyłącznie w pomiarze ostrym, około dziesięciu minut po podaniu.
Żaden z tych efektów nie utrzymał się po dwudziestu czterech godzinach. Zespoły nie znalazły powtarzalnego działania przypominającego antydepresyjne, nie znalazły powtarzalnego ułatwienia wygaszania strachu w perspektywie odległej i nie znalazły zmian w preferencji społecznej czy uczeniu się nagrody społecznej – czyli w efektach opisywanych wcześniej jako „prospołeczne”. Innymi słowy: to, co dzieje się z myszą w ciągu pierwszych minut po podaniu psylocybiny, odtworzyło się solidnie w pięciu niezależnych ośrodkach. To, co miałoby się utrzymywać dzień później, w tym powtórzeniu się nie potwierdziło.
Dlaczego to ważne – i czego to nie znaczy
Odilia Lu z UC Berkeley komentuje: „To naprawdę pokazuje, jak ważna jest współpraca wielu laboratoriów, żeby lepiej oszacować prawdziwą wielkość efektu i ograniczyć publication bias” (tłum. wł.). Stephan Lammel dodaje: „Kiedy już zrozumiemy, które efekty są powtarzalne, możemy badać mechanizm” (tłum. wł.). Vikaas Sohal z UCSF ujmuje ryzyko wprost: „Istnieje realne ryzyko, że hype wyprzedzi naukę, co odbije się na całej dziedzinie” (tłum. wł.).
Wniosek autorów nie jest wezwaniem do odrzucenia wcześniejszych badań na gryzoniach, ale do większej skromności w ich interpretacji. Publication bias – tendencja do publikowania głównie wyników pozytywnych, zwłaszcza z małych, pojedynczych laboratoriów – mogła sprawić, że część opisywanych wcześniej długotrwałych efektów psylocybiny u myszy była artefaktem statystycznym, a nie realnym, powtarzalnym zjawiskiem biologicznym.
To badanie dotyczy wyłącznie modelu mysiego i zachowań gryzoni mierzonych w standardowych testach laboratoryjnych. Nie jest to badanie kliniczne i nie mówi niczego o skuteczności terapii psylocybinowej u ludzi z depresją czy innymi zaburzeniami – to zupełnie inny poziom dowodów, inny organizm i inna metodologia (randomizowane badania kliniczne na pacjentach, z innymi punktami końcowymi, ocenianymi przez samych uczestników i klinicystów). Kilka tygodni wcześniej w tym samym czasopiśmie – badanie zespołu z UC Santa Cruz pod kierunkiem Yi Zuo o mechanizmie neuroplastyczności psylocybiny – to osobny eksperyment, inny zespół i inny numer DOI (10.1038/s41593-026-02490-y); dotyczy molekularnego mechanizmu działania na receptor 5-HT2A w innej populacji neuronów, nie replikacji efektów behawioralnych opisanej tutaj. Obu artykułów nie należy ze sobą mylić.
Status prawny w Polsce
Psylocybina jest w Polsce substancją kontrolowaną na podstawie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii – jej posiadanie, uprawa grzybów ją zawierających i obrót nią podlegają odpowiedzialności karnej. Badanie opisane w tym artykule to eksperyment laboratoryjny na myszach, prowadzony w ramach nadzorowanych protokołów naukowych w USA, i nie ma żadnego odniesienia do sytuacji prawnej w Polsce. Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza.
FAQ
Czy to badanie podważa skuteczność terapii psylocybinowej u ludzi? Nie. To badanie na myszach, sprawdzające powtarzalność efektów behawioralnych w modelu zwierzęcym. Skuteczność terapii psylocybinowej u ludzi oceniają osobne, randomizowane badania kliniczne na pacjentach, z inną metodologią i innym rodzajem dowodów – te dwa obszary nie są ze sobą bezpośrednio porównywalne.
Jakie efekty psylocybiny u myszy potwierdziły się w replikacji? Odruch head-twitch, zwiększone unikanie otwartej przestrzeni i zmniejszona ekspresja strachu – wszystkie mierzone krótko po podaniu, około dziesięciu minut. Powtórzyły się we wszystkich pięciu niezależnych laboratoriach.
Jakie efekty się nie powtórzyły? Efekty mierzone dwadzieścia cztery godziny po podaniu: działanie przypominające antydepresyjne, trwałe ułatwienie wygaszania strachu oraz zmiany w preferencji społecznej i uczeniu się nagrody społecznej. Żaden z tych długotrwałych efektów nie odtworzył się powtarzalnie między laboratoriami.
Czym różni się to badanie od tekstu o neuroplastyczności z UC Santa Cruz opublikowanego kilka tygodni wcześniej? To inny eksperyment, inny zespół (Yi Zuo, UC Santa Cruz) i inny numer DOI. Tamto badanie dotyczy molekularnego mechanizmu przebudowy połączeń nerwowych przez psylocybinę w innym zestawie neuronów niosących ten sam receptor 5-HT2A, niż ten odpowiedzialny za halucynacje. Opisane tu badanie dotyczy wyłącznie powtarzalności efektów behawioralnych w pięciu laboratoriach.
Czy psylocybina jest legalna w Polsce? Nie. Psylocybina i grzyby ją zawierające są substancjami kontrolowanymi na podstawie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, niezależnie od stanu badań prowadzonych w innych krajach.
Źródła
- Nature Neuroscience, „A multi-institutional investigation of psilocybin’s effects on mouse behavior”, 02.11.2026, DOI: 10.1038/s41593-026-02500-z: https://www.nature.com/articles/s41593-026-02500-z
- Preprint bioRxiv (pełny tekst otwarty), DOI: 10.1101/2025.04.08.647810: https://www.biorxiv.org/content/10.1101/2025.04.08.647810v1
- UC Berkeley News, „In parallel mouse studies, researchers fail to replicate many reported effects of psilocybin”, 02.11.2026: http://news.berkeley.edu/2026/11/02/in-parallel-mouse-studies-researchers-fail-to-replicate-many-reported-effects-of-psilocybin/
- Drug Target Review, „Multi-lab study challenges reproducibility of psilocybin behavioural findings”: https://www.drugtargetreview.com/multi-lab-study-challenges-reproducibility-of-psilocybin-behavioural-findings/2136908.article
