Zespół Centre for Psychedelic Research na Imperial College London, pod kierunkiem Taylora Lyonsa, opublikował w Nature Communications (5 maja 2026) badanie, które łączy zmianę w zapisie EEG podczas sesji z psylocybiną z tym, co dzieje się z uczestnikami tygodnie później. U 28 zdrowych, dotychczas niedoświadczonych psychodelicznie ochotników wzrost entropii sygnału mózgowego po dawce przewidywał nasilenie wglądu psychologicznego dzień po sesji, a wgląd psychologiczny z kolei wiązał się z wyższym dobrostanem zmierzonym po miesiącu. Współautorami pracy są m.in. M. Spriggs, L. Kerkelä, F. E. Rosas, L. Roseman, P. A. M. Mediano, C. Timmermann, Robin Carhart-Harris, David J. Nutt i R. J. Zeifman.
Spis treści ▼
Co i jak zmierzono
Badanie miało układ within-subjects, placebo-kontrolowany, z ustalonym porządkiem: każdy z 28 ochotników (średni wiek 41 lat, 43% kobiet) najpierw przechodził sesję kontrolną z niską dawką, a po około miesiącu – sesję z wysoką dawką psylocybiny. Aktywność mózgu rejestrowano 24-kanałowym EEG przed podaniem substancji oraz w trzech punktach po dawce, co pozwoliło śledzić zmianę entropii sygnału w czasie, a nie tylko w jednym momencie.
Entropię liczono metodą Lempel-Ziv complexity (LZc) – wskaźnikiem z teorii informacji, który opisuje, jak nieregularny i statystycznie niekompresowalny jest zapis sygnału EEG. Wyższa wartość LZc oznacza sygnał mniej przewidywalny, bardziej „bogaty” informacyjnie. To inna metoda entropii niż wskaźniki oparte na analizie krytyczności sygnału (np. DFA), używane w innych pracach tego nurtu.
Dwa dodatkowe narzędzia mierzyły skutki psychologiczne. Psychological Insight Scale (PIS) rejestrowała wgląd psychologiczny dzień po sesji oraz po dwóch tygodniach i po miesiącu. Warwick-Edinburgh Mental Wellbeing Scale (WEMWBS) mierzyła dobrostan przed dawką oraz po dwóch tygodniach i po miesiącu. Osobno zespół zebrał też dane strukturalne z fMRI i DTI – ten wątek badania dotyczy zmian w połączeniach mózgu i wykracza poza entropię EEG będącą tematem tego artykułu.
Entropia, wgląd i dobrostan – co się ze sobą łączyło
Kluczowy wynik: wzrost entropii w elektrodach tylnej części głowy (P3, P4, O1) zarejestrowany dwie godziny po wysokiej dawce przewidywał wgląd psychologiczny zgłaszany dzień później (rs=0,59, p=0,006). Entropia łączyła się też bezpośrednio z dobrostanem – korelacja obejmowała większość czujników i wszystkie trzy punkty czasowe pomiaru po dawce (rs=0,66, p=0,006).
Analiza mediacji poszła dalej: entropia przewidywała wgląd (β=0,55, p=0,008), a wgląd przewidywał dobrostan (β=0,50, p=0,01). Innymi słowy, wgląd psychologiczny częściowo wyjaśnia, dlaczego entropia mózgu koreluje z późniejszym dobrostanem – to on stoi pomiędzy zmianą w zapisie EEG a tym, jak uczestnicy ocenili swoje samopoczucie miesiąc później. Co istotne, wszystkie te zależności wystąpiły wyłącznie po sesji z wysoką dawką psylocybiny – po sesji kontrolnej z niską dawką żadnego z tych efektów nie zaobserwowano.
Autorzy odnoszą ten wynik do teorii entropycznego mózgu, którą Carhart-Harris sformułował w 2014 roku: zgodnie z nią subiektywne doświadczenia wglądu pod wpływem psychodelików wiążą się z entropijną, mniej uporządkowaną jakością aktywności mózgu.
Jak to się ma do innych badań entropii mózgu
To nie pierwszy tekst na psylonews.pl dotykający tzw. teorii entropycznego mózgu Carhart-Harrisa, ale wyniki z różnych badań nie mówią jednym głosem. Inne niedawne badanie DMT metodą DFA testowało krytyczność sygnału EEG i znalazło wynik częściowo przeciwny – przesunięcie mózgu w stronę mniejszego uporządkowania, ale w sensie odejścia od punktu krytyczności, nie prostego potwierdzenia teorii. Obecne badanie używa innej metody entropii (Lempel-Ziv complexity, nie DFA), innej substancji (psylocybina, nie DMT) i mierzy inny skutek – wgląd i dobrostan tygodnie po sesji, a nie rozpad poczucia ja w jej trakcie.
Praca Lyonsa i zespołu różni się też od wcześniejszego badania fMRI o zmianie kierunku przepływu informacji w mózgu po psylocybinie (zespół Lorenzo Pasquiniego, N=25) – tamto badanie patrzyło na kierunkowość sygnału między obszarami mózgu w obrazowaniu fMRI, to obecne mierzy entropię zapisu EEG i łączy ją ze skalami psychologicznymi mierzonymi tygodniami po sesji. Trzy różne zespoły, trzy różne metody, trzy różne pytania – wspólny mianownik to tylko ogólne zainteresowanie tym, jak psylocybina i inne psychodeliki zmieniają dynamikę aktywności mózgu.
Ograniczenia, o których trzeba powiedzieć
Autorzy nie preregistrowali głównych hipotez przed zbieraniem danych, co utrudnia odróżnienie wyniku potwierdzającego wcześniejsze przewidywanie od obserwacji znalezionej post factum. Porządek sesji był ustalony – najpierw kontrolna, potem z psylocybiną – więc nie można wykluczyć, że część efektu to skutek uczenia się lub przyzwyczajenia do sytuacji badawczej, a nie samej substancji. Próba liczyła 28 osób, co jest typowe dla tego typu badań neuroobrazowych, ale ogranicza siłę statystyczną i możliwość generalizacji. Uczestnicy byli zdrowymi ochotnikami bez diagnoz psychiatrycznych, więc wynik nie mówi nic bezpośrednio o pacjentach klinicznych.
Najważniejsze zastrzeżenie dotyczy charakteru samych danych: to korelacja, nie eksperymentalny dowód przyczynowości. Model mediacji sugeruje pewną kolejność zależności, ale badanie nie manipulowało wglądem psychologicznym niezależnie od entropii – obie zmienne po prostu współwystępowały u tych samych osób po tej samej sesji. Odnotować trzeba też standardowy konflikt interesów: Carhart-Harris, Nutt i Zeifman mają powiązania komercyjne z firmami działającymi w branży psychodelicznej.
FAQ
Co to jest entropia mózgu w tym badaniu? Wskaźnik Lempel-Ziv complexity (LZc) mierzący, jak nieregularny i statystycznie niekompresowalny jest zapis sygnału EEG. Wyższa entropia oznacza sygnał mniej przewidywalny – to pojęcie z teorii informacji, nie potoczne rozumienie „chaosu”.
Czy badanie dowodzi, że psylocybina poprawia dobrostan? Nie w sensie dowodu przyczynowości. Badanie pokazuje silną korelację między entropią mózgu, wglądem psychologicznym i późniejszym dobrostanem, ale nie jest eksperymentem, który manipulowałby tymi zmiennymi niezależnie od siebie.
Dlaczego efekt wystąpił tylko po wysokiej dawce, a nie po sesji kontrolnej? Autorzy odnotowali to jako kluczowy wynik różnicujący – zależności między entropią, wglądem i dobrostanem pojawiły się wyłącznie po sesji z psylocybiną. Sesja kontrolna z niską dawką nie wywołała porównywalnych zmian w żadnej z mierzonych zmiennych.
Czym różni się to badanie od wcześniejszego tekstu o DMT i rozpadzie poczucia ja? Inna substancja (psylocybina, nie DMT), inna metoda entropii (Lempel-Ziv complexity, nie analiza krytyczności sygnału DFA) i inny mierzony skutek – wgląd psychologiczny i dobrostan tygodnie po sesji, a nie subiektywne odczucie rozpadu poczucia ja w jej trakcie.
Czy wyniki można przenieść na pacjentów z depresją lub innymi diagnozami? Nie bezpośrednio. Badanie objęło zdrowych, niedoświadczonych psychodelicznie ochotników, nie osoby z diagnozami psychiatrycznymi. Czy te same zależności wystąpią u pacjentów klinicznych, pozostaje odrębnym pytaniem badawczym.
Status prawny i zastrzeżenie
Psylocybina i grzyby ją zawierające są w Polsce substancjami kontrolowanymi na podstawie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii – ich posiadanie, uprawa i obrót podlegają odpowiedzialności karnej. Badanie opisane w tym artykule prowadzono w Wielkiej Brytanii w ramach nadzorowanego protokołu naukowego i nie ma ono żadnego odniesienia do legalności zażywania w Polsce. Artykuł ma charakter informacyjny, nie opisuje sposobu przyjmowania ani dawkowania i nie zastępuje porady lekarza.
Źródła
- Lyons T. i wsp., „Human brain changes after first psilocybin use”, Nature Communications, vol. 17, art. 3977 (5.05.2026). DOI: https://doi.org/10.1038/s41467-026-71962-3
- Pełny tekst (PMC, open access): https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC13144397/
- Psypost, „Brain entropy during a psychedelic trip tracks later gains in insight and well-being”: https://www.psypost.org/brain-entropy-during-a-psychedelic-trip-tracks-later-gains-in-insight-and-well-being/
