Dziewięć z szesnastu osób z depresją osiągnęło pełną remisję po czteromiesięcznym programie, w którym dwie sesje z psylocybiną wpleciono w regularną terapię poznawczo-behawioralną. Trzynaście osób odnotowało poprawę o co najmniej jedną czwartą.
Spis treści ▼
Interesujące w tej pracy nie są jednak same liczby — pilotaże często dają wysokie wyniki. Nowe jest to, co dokładnie działo się między sesjami.
Psychoterapia przestała być tłem
W większości badań nad psylocybiną opieka psychologiczna jest opisana ogólnikowo: przygotowanie, obecność podczas sesji, rozmowa podsumowująca. Nie ma podręcznika, według którego terapeuta pracuje, więc trudno powiedzieć, co właściwie w danym protokole leczy.
Zespół z University of California w Los Angeles poszedł inaczej. Uczestnicy przeszli dwanaście godzinnych sesji psychoterapii rozłożonych na cztery miesiące — pierwsze dziewięć co tydzień, kolejne trzy co dwa tygodnie. Terapia miała konkretną, opisaną zawartość: aktywizację behawioralną, czyli celowe planowanie przyjemnych czynności w ciągu dnia, oraz budowanie planu zapobiegania nawrotom.
Dwie sesje z psylocybiną odbyły się wewnątrz tego programu. Pierwsza z niską dawką 10 mg, druga miesiąc później z 25 mg.
To odwrócenie zwykłego układu. Nie psychoterapia towarzyszy substancji, tylko substancja jest wpleciona w ustrukturyzowaną terapię.
Wyniki
Trzynaścioro z szesnaściorga uczestników wykazało umiarkowaną lub dużą redukcję nasilenia objawów — próg przyjęto na poziomie poprawy o 25 procent lub większej. Dziewięć osób osiągnęło pełną remisję.
Ocenę kontrolną przeprowadzono trzy miesiące po zakończeniu formalnego leczenia i wszystkich szesnaścioro uczestników do niej przystąpiło. Przy badaniach nad depresją to nietypowo dobra retencja i sama w sobie mówi coś o akceptowalności programu.
Nie odnotowano poważnych zdarzeń niepożądanych.
⚠ Dostępne opracowania nie podają, której skali nasilenia depresji użyto do tych ocen, a pełny tekst pracy jest płatny. Bez tej informacji nie da się bezpośrednio porównać wyniku z innymi badaniami — próg 25 procent oznacza co innego na skali Hamiltona, a co innego na MADRS.
Czego ten pilotaż nie pokazuje
Badanie było otwarte i nie miało grupy porównawczej. Wszyscy uczestnicy wiedzieli, że dostają psylocybinę, wiedzieli to również prowadzący.
To nie jest drobiazg formalny. W depresji efekt placebo bywa bardzo duży, a przy substancji o wyraźnym działaniu psychoaktywnym oczekiwania uczestnika i entuzjazm zespołu badawczego wpływają na wynik tym mocniej. Amerykańska FDA właśnie z tego powodu finalizuje osobne wytyczne dotyczące zaślepienia badań nad psychodelikami.
Grupa liczyła szesnaście osób i była z założenia wąska: wykluczono osoby z chorobą afektywną dwubiegunową oraz obciążone chorobami somatycznymi. To standard w tej dziedzinie, ale oznacza, że wynik nie mówi nic o pacjentach z takimi obciążeniami — a więc o dużej części osób z depresją lekooporną.
Autorzy sami wskazują brak grupy placebo i ograniczenie do osób zdrowych fizycznie jako główne słabości pracy.
Podobny problem opisywaliśmy przy pilotażu psylocybiny w PTSD u weteranów — tam również mocny wynik pochodził z małego badania bez grupy porównawczej.
Dlaczego to i tak jest krok naprzód
Pilotaż nie ma za zadanie dowodzić skuteczności. Ma sprawdzić, czy procedura da się przeprowadzić i czy jest wystarczająco bezpieczna, żeby budować na niej większe badanie.
Pod tym względem praca dostarcza czegoś konkretnego: powtarzalnego protokołu terapeutycznego. Jeśli psylocybina kiedyś trafi do praktyki klinicznej, ktoś będzie musiał odpowiedzieć na pytanie, co dokładnie ma robić terapeuta przez cztery miesiące wokół dwóch sesji. Rozmyta „opieka psychologiczna” nie da się ani wyszkolić, ani rozliczyć, ani porównać między ośrodkami.
Kolejnym krokiem musi być badanie z grupą kontrolną — najlepiej takie, które porówna sam protokół CBT z protokołem CBT wzbogaconym o psylocybinę. Dopiero to pokaże, ile w tym wyniku pochodzi od substancji, a ile od czterech miesięcy regularnej, dobrze zaprojektowanej terapii.
Status prawny w Polsce
Psylocybina znajduje się w polskim wykazie substancji psychotropowych — jej posiadanie, wytwarzanie i udzielanie innym osobom są karalne. Badania kliniczne nad nią prowadzone są za granicą, w ściśle kontrolowanych warunkach i pod nadzorem medycznym.
Opisane badanie odbyło się w Stanach Zjednoczonych. Poza takim otoczeniem — z przesiewem medycznym, nadzorem podczas sesji i kilkunastoma godzinami psychoterapii wokół nich — nie wynika z niego nic dla codziennej praktyki.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza.
Najczęstsze pytania
Czy psylocybina leczy depresję? Nie ma na to rozstrzygających dowodów. Opisany pilotaż nie miał grupy porównawczej, a badania z grupą kontrolną pokazują zwykle efekty mniejsze niż wczesne prace otwarte.
Ile dawek podano uczestnikom? Dwie: 10 mg w pierwszej sesji i 25 mg w drugiej, miesiąc później.
Na czym polegała terapia? Na dwunastu godzinnych sesjach terapii poznawczo-behawioralnej w ciągu czterech miesięcy, skupionych na aktywizacji behawioralnej i planie zapobiegania nawrotom.
Czy takie leczenie jest dostępne w Polsce? Nie. Psylocybina pozostaje w Polsce substancją nielegalną, a terapia z jej udziałem nie jest nigdzie w kraju prowadzona.
Źródła
- Psilocybin-assisted cognitive behavioral therapy for major depressive disorder: A pilot trial — Journal of Affective Disorders, 2026; Weintraub M.J. i wsp., University of California, Los Angeles
- Psychedelic therapy standardized for clinical depression shows massive promise — PsyPost
- Small pilot trial combining cognitive behavioral therapy (CBT) and psilocybin yields rapid results — Brain & Behavior Research Foundation
