Ketamina i psychodeliki serotoninergiczne, takie jak LSD, działają na mózg subiektywnie zupełnie inaczej, ale według nowego badania Narodowego Instytutu Zdrowia Psychicznego (NIMH) i MD Anderson Cancer Center obie grupy substancji mogą wpływać na te same szlaki układu odpornościowego w mózgu. Praca, opublikowana 28 lipca 2026 roku w czasopiśmie Molecular Psychiatry, znalazła ponad sto białek zmienianych przez ketaminę — a zdecydowana większość z nich reaguje też na psychodeliki. Temat przypomniał w połowie października amerykański serwis PsyPost, choć samo badanie ukazało się trzy miesiące wcześniej.
Spis treści ▼
Co dokładnie zbadano
Badanie miało charakter wieloskładnikowy (multiomic) i objęło 39 pacjentów z depresją lekooporną oraz 25 zdrowych ochotników, a także dodatkowe analizy na neuronach wyprowadzonych z indukowanych pluripotencjalnych komórek macierzystych (iPSC). Naukowcy analizowali proteom płynu mózgowo-rdzeniowego po infuzji ketaminy u zdrowych ochotników, transkryptom neuronów traktowanych ketaminą, jej metabolitem (2R,6R)-hydroksynorketaminą, LSD lub psylocybiną, poziomy cytokin we krwi, a także aktywność fal mózgowych mierzoną magnetoencefalografią (MEG), którą korelowano z markerami immunologicznymi. To połączenie metod miało sprawdzić, czy szybkie działanie przeciwdepresyjne ketaminy ma wspólny mianownik biologiczny z psychodelikami.
103 białka i dwa centralne węzły
Autorzy zidentyfikowali 103 białka, których poziom zmieniał się pod wpływem ketaminy. Z tego aż 86 proc. zmieniało się także pod wpływem co najmniej jednego z dwóch badanych psychodelików serotoninergicznych — LSD lub psylocybiny — skala tego nakładania się była dla badaczy zaskoczeniem, bo wcześniej obie grupy substancji traktowano jako działające na zupełnie odrębnych ścieżkach. W sieci zmienianych białek wyróżniły się dwa centralne węzły: interleukina-15 (IL-15), cytokina regulująca odpowiedź immunologiczną, oraz MCP-1/CCL2 (monocyte chemoattractant protein-1), białko przyciągające monocyty do miejsca zapalenia.
Badacze sprawdzili też, czy profil tych markerów różni się między pacjentami, którzy odpowiedzieli na leczenie ketaminą, a tymi, u których terapia nie przyniosła efektu. Osoby odpowiadające na leczenie miały przed terapią niższą aktywność szlaku IL-15 i wyższą sygnalizację limfocytów B niż osoby nieodpowiadające, a po skutecznym leczeniu ten profil się zmieniał. Autorzy podkreślają, że to wynik wstępny, eksploracyjny — nie gotowy test diagnostyczny, który mógłby już dziś wskazywać, komu ketamina pomoże.
Jak skomentował odkrycie dr Gregory H. Jones z MD Anderson Cancer Center: „Ketamina i psychodeliki wpływają na mózg w różny sposób pod względem subiektywnych doznań, ale nasze wyniki sugerują, że ostatecznie trafiają w niektóre z tych samych szlaków neuroimmunologicznych.”
To nie pierwsze doniesienie łączące psychodeliki z układem odpornościowym — pisaliśmy już o tym, że dowodów na działanie przeciwzapalne psychodelików jest dużo, ale prawie nie u ludzi. Nowe badanie idzie krok dalej, bo po raz pierwszy stawia ketaminę i psychodeliki serotoninergiczne na tej samej mapie białek, a nie tylko w osobnych przeglądach literatury.
Dlaczego to ważne, ale nie przełomowe od razu
Zespół z NIMH ma w tym obszarze wieloletnie doświadczenie — pracami nad ketaminą od lat kieruje Carlos A. Zarate Jr., jeden z badaczy, którzy jako pierwsi opisali jej szybkie działanie przeciwdepresyjne. Przypominaliśmy niedawno, że ketamina okazała się skuteczna w leczeniu depresji opornej na leczenie w badaniach klinicznych — tam mierzono efekt terapeutyczny u pacjentów. Nowe badanie jest inne: to praca mechanistyczna, prowadzona na komórkach, płynie mózgowo-rdzeniowym i korelacjach biomarkerów, nie badanie kliniczne oceniające skuteczność terapii.
Autorzy i komunikaty obu instytucji określają wyniki jako „hipotezotwórcze” (hypothesis-generating) — punkt wyjścia do dalszych badań, nie podstawę do zmiany praktyki klinicznej. Podobny mechanizm opisywano niedawno w innym kontekście: psylocyna wpływa na połączenia nerwowe podobnie jak ketamina i lit — kolejny sygnał, że szybko działające leki przeciwdepresyjne mogą zbiegać się na poziomie biologii mózgu.
Status prawny w Polsce
Ketamina jest w Polsce lekiem dostępnym na receptę w zastosowaniach medycznych, podawanym pod kontrolą lekarza; poza tym kontekstem jej posiadanie i obrót są kontrolowane prawnie. Psylocybina i LSD są substancjami kontrolowanymi — ich posiadanie, wytwarzanie i obrót podlegają w Polsce odpowiedzialności karnej na podstawie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Opisane badanie jest pracą laboratoryjną nad mechanizmem biologicznym i nie zmienia dostępności żadnej z tych substancji w Polsce. Depresja lekooporna wymaga leczenia pod opieką lekarza — ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza.
FAQ
Czy to badanie dowodzi, że ketamina i psychodeliki działają tak samo? Nie. Substancje te subiektywnie działają na mózg inaczej, ale badanie znalazło, że 86 proc. białek zmienianych przez ketaminę zmienia się też pod wpływem co najmniej jednego z dwóch badanych psychodelików serotoninergicznych — LSD lub psylocybiny — czyli obie grupy mogą zbiegać się na poziomie szlaków neuroimmunologicznych, mimo odmiennych doznań.
Czy wynik badania może już teraz pomóc przewidzieć, komu ketamina pomoże na depresję? Nie wprost. Badacze zauważyli różnice w profilu IL-15 i sygnalizacji limfocytów B między pacjentami odpowiadającymi i nieodpowiadającymi na leczenie, ale sami określają to jako wynik eksploracyjny, wymagający potwierdzenia w większych, prospektywnych badaniach, zanim mógłby stać się podstawą testu diagnostycznego.
Co to są IL-15 i MCP-1/CCL2, o których mówi badanie? To dwa białka układu odpornościowego, które okazały się centralnymi węzłami sieci zmienianej przez ketaminę i psychodeliki. Interleukina-15 (IL-15) reguluje odpowiedź immunologiczną, a MCP-1/CCL2 przyciąga monocyty do miejsca zapalenia.
Czy to badanie zmienia sposób leczenia depresji lekoopornej w Polsce? Nie. To badanie mechanizmu biologicznego na komórkach i próbkach płynu mózgowo-rdzeniowego, nie badanie kliniczne oceniające skuteczność terapii. Ketamina pozostaje w Polsce lekiem dostępnym na receptę pod kontrolą lekarza, a psylocybina i LSD są substancjami kontrolowanymi.
Źródła
- Jones G.H. i wsp., „Convergent neuroimmune signaling underlying rapid antidepressant response to ketamine and psychedelics”, Molecular Psychiatry, 28.07.2026, DOI: https://doi.org/10.1038/s41380-026-03777-z
- MD Anderson Cancer Center / EurekAlert, komunikat instytucji, 30.07.2026: https://www.eurekalert.org/news-releases/1138301
- PsyPost, „Ketamine and psychedelics share a surprising link to the immune system”, październik 2026: https://www.psypost.org/ketamine-and-psychedelics-share-a-surprising-link-to-the-immune-system/
