Szwedzkie randomizowane badanie kliniczne PSIPET, przeprowadzone przez zespół Karolinska Institutet, pokazało, że jedna dawka psylocybiny wyraźnie łagodzi objawy depresji już w ciągu kilku dni i utrzymuje istotną przewagę nad placebo przez ponad trzy miesiące. Problem zaczyna się po roku: różnica między grupami statystycznie zanika. Praca, opublikowana 15 maja 2026 roku w JAMA Network Open, wróciła do obiegu 18 października 2026 roku dzięki wtórnemu omówieniu w serwisie PsyPost — to nie jest nowe badanie, a przypomnienie pięciomiesięcznej już publikacji.
Spis treści ▼
Depresja nawracająca, nie lekooporna
W badaniu PSIPET (NCT04630964) wzięło udział 35 dorosłych Szwedów ze średnim wiekiem 41 lat (21 kobiet) z nawracającą depresją o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego. To ważne rozróżnienie — w przeciwieństwie do brytyjskiego badania PsiDeR na depresji lekoopornej finansowanego przez NHS, uczestnicy PSIPET nie musieli wcześniej przechodzić przez nieskuteczne terapie standardowe.
Uczestników losowo przypisano w proporcji 1:1 do 25 mg psylocybiny podanej jednorazowo (17 osób) lub do 100 mg niacyny jako aktywnego placebo (18 osób) — niacyna wywołuje zaczerwienienie skóry, co utrudnia uczestnikom odgadnięcie przypisania. Obu grupom towarzyszyło pięć sesji psychoterapii w ciągu 17 dni. Nasilenie objawów mierzono skalami MADRS, MADRS-S, GAD-7 i Sheehan Disability Scale w ośmiu punktach czasowych, od 2. dnia do roku.
Szybka poprawa, potem powolne doganianie przez placebo
Różnica na korzyść psylocybiny była widoczna od razu: w 2. dniu wynosiła -9,58 pkt MADRS-S (p=0,004), a w 8. dniu — głównym punkcie końcowym badania — grupa psylocybiny spadła o 9,7 pkt wobec 2,4 pkt w grupie niacyny (różnica -7,27, p=0,01). Przewaga trzymała się jeszcze w 6. tygodniu (-8,33 pkt, p=0,004) i w 102. dniu (-6,60 pkt, p=0,04). Remisja w 6. tygodniu wyniosła 52,9% w grupie psylocybiny wobec 5,9% w grupie niacyny (odsetki remisji liczone wśród osób z dostępnym wynikiem w tym punkcie — stąd mianownik 17, nie cała randomizowana grupa 18-osobowa).
Rok po podaniu różnica między grupami spadła do -3,68 pkt i przestała być istotna statystycznie (p=0,20). Kluczowe jest jednak to, co się za tym kryje: odsetek remisji w grupie psylocybiny po roku pozostał praktycznie taki sam jak w 6. tygodniu (52,9%), natomiast w grupie niacyny wzrósł z 5,9% do 41,2%. Innymi słowy, pacjenci po psylocybinie nie pogorszyli się — po prostu grupa placebo z czasem ich dogoniła.
Zaślepienie, które nie do końca zadziałało
Autorzy sami wskazują poważne ograniczenie: aż 94,1% uczestników grupy psylocybiny i 100% grupy niacyny prawidłowo odgadło, do której grupy należą, mimo aktywnego placebo. To osłabia wiarygodność efektu, bo oczekiwania uczestników mogły wpływać na wyniki niezależnie od substancji. Autorzy wymieniają też skromną liczebność próby, wyjściową nierównowagę między grupami (więcej wcześniejszego stosowania SSRI w grupie niacyny) oraz możliwy błąd rekrutacji — uczestnicy pozyskani przez media społecznościowe mogli mieć podwyższone oczekiwania wobec terapii. Pod względem bezpieczeństwa dwoje uczestników doświadczyło nasilonego, przedłużonego lęku i wymagało dodatkowego wsparcia.
Jedna dawka kontra terapia podtrzymująca
Wynik PSIPET kontrastuje z badaniem COMP360, w którym druga dawka psylocybiny wydłużyła efekt leczenia do 52 tygodni. W PSIPET podano tylko jedną dawkę — i to właśnie, zdaniem autorów, może tłumaczyć zanikanie przewagi w czasie. Pierwszy autor badania, Hampus Yngwe, podsumował to tak: „psylocybina może dać szybką, klinicznie istotną poprawę depresji, ale jej długoterminowe działanie jest niepewne, a powtarzane terapie mogą być potrzebne, by zapobiec nawrotom”. Senior autor Johan Lundberg dodał, że leczenie nie jest całkowicie bezpieczne i część pacjentów może wymagać dodatkowego wsparcia. W sekcji dyskusji publikacji autorzy piszą wprost, że powtarzane dawkowanie lub terapia podtrzymująca (maintenance dosing) mogą być potrzebne, by efekt się nie wygaszał.
To ten sam wątek, który przewija się w innych badaniach nad psychodelikami w depresji — od pilotażowego połączenia psylocybiny z terapią poznawczo-behawioralną do badania DMT w fazie 2a — pytanie, jak utrzymać efekt jednej sesji, pozostaje otwarte w całej branży badawczej.
Status prawny w Polsce
Psylocybina jest w Polsce substancją kontrolowaną — jej posiadanie, wytwarzanie i obrót podlegają odpowiedzialności karnej na podstawie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Badanie PSIPET prowadzono w Szwecji, w warunkach klinicznych, pod nadzorem medycznym i w ramach zarejestrowanego badania — nie ma to żadnego przełożenia na dostępność, legalność ani zalecane stosowanie psylocybiny w Polsce. Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza.
FAQ
Czy psylocybina przestała działać po roku? Nie w tym sensie, że pacjentom się pogorszyło. Odsetek remisji w grupie psylocybiny po roku pozostał na poziomie zbliżonym do 6. tygodnia (52,9%). Przewaga nad placebo zanikła, bo grupa niacyny z czasem „dogoniła” grupę psylocybiny — remisja w grupie placebo wzrosła do 41,2%.
Czym różni się to badanie od brytyjskiego badania PsiDeR? PSIPET objęło osoby z nawracającą depresją o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego, nie z depresją lekooporną. Badanie PsiDeR, finansowane przez NHS, dotyczyło pacjentów, u których wcześniejsze terapie standardowe zawiodły — to inna populacja kliniczna.
Dlaczego to nie jest nowe badanie, mimo że krąży w mediach w październiku 2026? Praca ukazała się w JAMA Network Open 15 maja 2026 roku. Fala omówień w połowie października 2026 roku (m.in. PsyPost) to wtórne podchwycenie starszej publikacji, nie nowy wynik.
Czy zaślepienie w badaniu zadziałało? Nie w pełni. Aż 94,1% uczestników grupy psylocybiny i 100% grupy niacyny prawidłowo odgadło swoją grupę, co jest istotnym ograniczeniem interpretacyjnym — oczekiwania uczestników mogły wpływać na zgłaszane objawy.
Czy wyniki oznaczają, że potrzebna jest druga dawka psylocybiny? Autorzy nie testowali drugiej dawki w tym badaniu, ale w dyskusji wyników wskazują, że powtarzane dawkowanie lub terapia podtrzymująca mogą być potrzebne, by zapobiec nawrotom. To zbliża wnioski PSIPET do debaty widocznej też w badaniu COMP360, gdzie druga dawka wydłużyła efekt do roku.
Źródła
- Yngwe H., Plavén-Sigray P., Ekman C.J., Henje E., Berglund A., Tiger M., Beckman M., Lundberg J., „Short-Term and Late-Term Effects of Psilocybin on Symptoms in Major Depression: A Randomized Clinical Trial”, JAMA Network Open (15.05.2026). DOI: https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2026.12589
- Pełny tekst (PMC): https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC13179547/
- Rejestr badania PSIPET: https://clinicaltrials.gov/study/NCT04630964
- Karolinska Institutet, komunikat prasowy (15.05.2026): https://news.ki.se/single-dose-of-psilocybin-provided-rapid-relief-from-depression-in-new-study
- PsyPost, relacja wtórna (18.10.2026): https://www.psypost.org/a-single-dose-of-psilocybin-eased-depression-within-days-but-its-edge-over-placebo-faded-within-a-year/
